ΛΕΣΧΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΒΟΛΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΟΣ 19

 

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ

 

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΠΟΡΟΦΥΤΩΝ

 

 

Εισαγωγή

 Οι λόγοι που ώθησαν το δυναμικό της Λέσχης εργαζομένων και νεολαίας να αρχίσει τον κύκλο σεμιναρίων καλλιέργειας είναι πολλοί και έχουν σχέση με τη διαμόρφωση μιας μεθοδολογίας που σκοπό έχει από τη μία να βελτιώσει και να ισχυροποιήσει τις συνθήκες αντίστασης της εργαζόμενης πλειοψηφίας ενάντια στη σύγχρονη χούντα του κεφαλαίου, αλλά και να αναδείξει στο βαθμό που της αναλογεί έναν άλλο δρόμο πάλης για την ανατροπή του εκμεταλλευτικού συστήματος που μας περιβάλλει με κατεύθυνση την κοινωνική χειραφέτηση. Από αυτή τη σκοπιά τρείς είναι οι βασικές κατευθύνσεις των ακόλουθων σεμιναρίων: Πρώτον εκτιμάμε ότι μπορεί να αποτελέσει έναν σημαντικό σταθμό στην πάλη για την επιβίωση του λαού μας. Για την έκφραση μια αυθεντικής ταξικής αλληλεγγύης και όχι μιας λαϊκιστικής φιλανθρωπίας. Μια από τις μεγαλύτερες νίκες που πέτυχε εξάλλου το μεγάλο λαϊκό κίνημα τα χρόνια της ναζιστικής κατοχής, ήταν ότι έλισσε σε μεγάλο βαθμό το επισιτιστικό πρόβλημα. Στο νέο λοιπόν πρόβλημα επιβίωσης και φτωχοποίησης του λαού μας μπορεί να παίξει ένα ρόλο η διάδοση της καλλιέργειας παραδοσιακών λαχανικών. Δεν έχουμε αυταπάτες για δημιουργία νησίδων ελευθερίας, ούτε το ότι αποτελεί λύση «η επιστροφή στο χωριό». Μόνιμη λύση αποτελεί μόνο η ανατροπή αυτού του συστήματος Παρόλα αυτά αν σήμερα με τη συνεργασία μας λύσουμε βασικά βιοτικά προβλήματα και περισσότερος κόσμος θα ενταχτεί στον αγώνα, αλλά θα αναδειχτεί και το γεγονός πως τα πράγματα μπορούν να πάνε και αλλιώς, πέρα από τους καπιταλιστικούς μονόδρομους. Δεύτερον, είναι πλέον ηλίου φαεινότερο πως ο έλεγχος της παραγωγής  αλλά και η κατεύθυνσή της αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της παγίωσης της αστικής κυριαρχίας. Δεν είναι τυχαίο πως η μεγάλη καπιταλιστική αναδιάρθρωση στην αγροτική παραγωγή επεκτάθηκε αλματωδώς με τη δημιουργία των υβριδίων και τον καθολικό έλεγχο των σπόρων. Όποιος άνθρωπος σήμερα πιστεύει σε μια άλλη παραγωγική κατεύθυνση και μια παραγωγική ανασυγκρότηση δεν μπορεί παρά να αντιληφθεί την μάχη για τη διαφύλαξη και επέκταση των παραδοσιακών ποικιλιών ως μιας ντε φάκτο αντικαπιταλιστική πρακτική. Όχι από τη σκοπιά της άρνησης των τεχνολογικών επιτευγμάτων στη γεωργία και ουσιαστικά στην επιστροφή στο ησιόδειο άροτρο, ούτε από τη σκοπιά ελιτοποίησεις και εμπορευματοποίησης των ποιοτικών προϊόντων, αλλά από τη σκοπιά της ανεξαρτησίας από τα δεσμά του καπιταλισμού. Γιατί όποιος λαός δεν μπορεί να καθορίσει το τι και το αν τρώει δεν είναι ελεύθερος. Τρίτο και τελευταίο είναι πως αποτελεί βαθιά μας πεποίθηση ότι η γνώση πρέπει να αποτελεί κτήμα όλου του λαού. Πρέπει να έχει ελεύθερη πρόσβαση σε όλες της μεθόδους και τεχνολογίες και να μην αποτελεί ένα αποστειρωμένο αντικείμενο για λίγους και εκλεκτούς. Για να γίνει αυτό προφανώς απαιτούνται βαθιές κοινωνικοπολιτικές αλλαγές. Παρόλα αυτά δεν θα παραιτηθούμε ούτε από την πάλη του προσανατολισμού της, ούτε από εκείνη της διάδοσης όλων των γνωστικών συμπερασμάτων και εφαρμογών.

Τα σεμινάρια καλλιέργειας θα αποτελέσουν ένα κύκλο μαθημάτων που θα επιχειρήσουν με τον πιο απλό και λαϊκό τρόπο, να περιγράψουν όλα τα βήματα της καλλιέργειας μιας σειράς λαχανικών ευρείς κατανάλωσης.

Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΣΠΟΡΟΦΥΤΩΝ

 

Τα λαχανικά πολλαπλασιάζονται είτε με σπόρο, οπότε και ονομάζεται εγγενής πολλαπλασιασμός, είτε με άλλα πολλαπλασιαστικά όργανα (κόνδυλοι-πατάτα, ριζώματα-σπαράγγι, βολβοί-κρεμμύδι κ.τ.λ.), που αποτελεί τον αγενή πολλαπλασιασμό των λαχανικών.

Όλα τα λαχανικά πολλαπλασιάζονται με σπόρο, αν και ορισμένα για διάφορους λόγους (κλιματικούς, οικονομικούς, ποιότητας κ.τ.λ.) στην πράξη πολλαπλασιάζονται αγενώς. Για να εξασφαλίζεται η επιτυχία κατά τον πολλαπλασιασμό των λαχανικών με σπόρο, θα πρέπει ο τελευταίος να έχει τα πιο κάτω χαρακτηριστικά:

  1. Να είναι καθαρός
  2. Να έχει καλή βλαστική ή φυτρωτική ικανότητα. Η ιδιότητα αυτή επηρεάζεται από τις συνθήκες αποθήκευσης. Σπόροι που έχουν κάποια ηλικία δεν βλαστάνουν τόσο καλά όσο οι σπόροι που έχουν συγκομιστεί πρόσφατα και όταν ακόμη ηλικιωμένοι σπόροι βλαστάνουν τα φυτά αυτά αποτυχαίνουν συνήθως να μεγαλώσουν ικανοποιητικά, γιατί δεν έχουν δύναμη να παράγουν ρίζα και βλαστό
  3. Να είναι υγιής. Για την απολύμανση των σπόρων χρησιμοποιείται η εμβάπτηση σε ζεστό νερό για την εξόντωση αιτιών παθογένεσης που βρίσκονται πάνω η μέσα στο σπόρο.
  4. Να έχει καλό μέγεθος για το είδος. Ακριβώς για αυτό το λόγο, για τη διατήρηση σπόρου επιλέγουμε πάντα τους πρώτους καρπούς που θα δέσει το φυτό μας, με το καλύτερο σχήμα και με το μεγαλύτερο μέγεθος, σε φάση πλήρους ωρίμανσης (στα όρια του σαπίσματος) γιατί ουσιαστικά σε αυτούς συμπυκνώνονται τα χαρακτηριστικά της ποικιλίας.

Αποθήκευση σπόρων

 Οι παράγοντες που επηρεάζουν σημαντικά τη μακροζωία του σπόρου είναι:

α) Η πλήρης ωρίμανση του  στο σποροπαραγωγικό φυτό

β) Η καλή ξήρανση, δηλ. χαμηλή περιεκτικότητα σε υγρασία. Πρακτικά ο καλλιεργητής απομονώνοντας το σπόρο από τον ώριμο καρπό, για να αφυδατωθεί πρέπει να τον τοποθετήσει σε απορροφητικό χαρτί και σε ξυρό μέρος για αρκετές ημέρες πριν τον αποθηκεύσει. Μια σειρά σπόρων βέβαια που συλλέγονται από το άνθος (μαρούλι, κουνουπίδι, μαϊντανός κ.τ.λ.) ξεραίνονται ουσιαστικά πάνω στο άνθος, εφόσον συλλεχτούν την κατάλληλη στιγμή, η οποία είναι η πλήρη ωρίμανση του (το στέλεχος συνήθως σε αυτή τη φάση έχει αρχίσει να ξεραίνεται)

γ) Η χαμηλή θερμοκρασία και υγρασία στο χώρο αποθήκευσης

Είδη σπορείων

 Ανοιχτά: Χρησιμοποιούνται κυρίως για λαχανικά που φυτεύονται στο τέλος του καλοκαιριού ή της αρχές του φθινοπώρου όπως, λάχανο, κουνουπίδι, σέλινο.

Ψυχρό Θερμοσπορείο(ζυμούμενη κοπριά). Και οι δύο αυτές κατηγορίες αφορούν σκεπασμένα σπορεία τα οποία δεν φέρουν τεχνητές πηγές θερμότητας. Τα ψυχρά σπορεία (πρακτικά μιλάμε για «θερμοκήπια» χωρίς τη χρήση τεχνητών πηγών θέρμανσης) κατασκευάζονται προστατευμένα από ψυχρούς ανέμους, μακριά από σκιές και πρέπει να έχουν προσανατολισμό Ανατολή-Δύση. Η κάλυψη γίνεται κυρίως με γυαλί η διαφανές πλαστικό. Η υγρασία και η θερμοκρασία παγιδεύονται πιο εύκολα κάτω από το πλαστικό παρά στο γυαλί. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στον εξαερισμό όταν η κάλυψη γίνεται με πλαστικό. Σε κάθε περίπτωση όποιο υλικό και να χρησιμοποιηθεί πρέπει να μπορεί να μετακινείται προκειμένου να εξασφαλίζεται ο απαιτούμενος εξαερισμός.

Θερμοκηπιακού τύπου

Φύτευση στα σπορεία

Οι σπόροι των λαχανικών στα σπορεία, είτε φυτεύονται απευθείας στο υπόστρωμα του σπορείου, είτε σε κιβώτια σποράς, είτε σε διάφορους τύπους ατομικών η ομαδικών γλαστρών.

-Απευθείας σπορά: κυρίως χρησιμοποιείται σε ανοιχτά σπορεία, και με λαχανικά που δεν παρουσιάζουν δυσκολίες στη μεταφύτευση π.χ. λάχανο, μπρόκολο, κουνουπίδι, σέλινο. Απαιτείται όμως ιδιαίτερη προσοχή κατά την εξαγωγή των φυτών για τη μεταφύτευση για να διατηρείτε όσο το δυνατόν πιο πολύ από το ριζικό σύστημα.

-Κιβώτια σποράς

  • ατομικά η ομαδικά γλαστράκια:
  • πήλινα: το πλεονέκτημα τους είναι πως χρησιμοποιούνται πολλές φορές. Μειονέκτημα είναι πως είναι βαριά, καθαρίζονται δύσκολα, χρειάζονται απολύμανση μετά από κάθε χρήση και κοστίζουν αρκετά για να αγοραστούν.
  • πλαστικά γλαστράκια: το αρχικό τους κόστος είναι σχετικά υψηλό αλλά χρησιμοποιούνται πολλές φορές, καθαρίζονται εύκολα, αλλά και αυτά πρέπει να απολυμανθούν πριν την επόμενη χρήση. Διατηρούν την υγρασία του υποστρώματος για αρκετό διάστημα γιατί δεν έχουν πόρους.
  • γλαστράκια από χαρτί ή τύρφη: είναι πολύ πορώδη και επιτρέπουν τέλεια στράγγιση και αερισμό στην περιοχή του ριζώματος, οι ρίζες διαπερνούν εύκολα τα τοιχώματα και μπορεί να φυτευτεί όλο το γλαστράκι οπότε δεν παρουσιάζεται διαταραχή κατά τη μεταφύτευση. Μειονέκτημα αποτελεί το κόστος τους
  • Πλαστικά σακουλάκια:
  • Γλαστράκια σε δίσκους
  • Γλαστρακια σε δίσκους από χαρτί
  • Σταθεροί δίσκοι από φελιζόλ ή άλλο πλαστικό υλικό
  • Κύβοι εδάφους
  • Έτοιμοι κύβοι εμπορίου

Ουσιαστικά ως μέσο φύτευσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί οτιδήποτε μπορεί να εγκλωβίσει το υπόστρωμα φύτευσης, με βασικές προϋποθέσεις την εξασφάλιση καλού αερισμού, καλής στράγγισης καθώς και τη μικρότερη δυνατή κακοποίηση του ριζικού συστήματος του σπορόφυτου όταν θα το βγάλουμε από το αντικείμενο σποράς προκειμένου να το μεταφυτεύσουμε.(οικονομική πρόταση αποτελούν τα  άδεια μικρά μεταλλικά κουτάκια, όσο το δυνατόν χωρίς εξογκώματα, με την προϋπόθεση πως στον πάτο τους θα γίνουν τρύπες για καλή αποστράγγιση)

Πρέπει να σημειώσουμε εδώ πως μια σειρά λαχανικών σπέρνονται απευθείας στο χωράφι (σπανάκι, καρότο, παντζάρι κτλ)

Υπόστρωμα

 Το υλικό που θα χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη των φυτωρίων στα σπορεία δεν πρέπει να είναι το κοινό έδαφος, γιατί συνήθως στερείτε της κατάλληλης υφής( είναι αρκετά βαρύ), έχει υπολείμματα εντομοκτόνων, παθογόνους, σπόρους ζιζανίων. Ένα καλό βλαστικό υλικό πρέπει να είναι αποστειρωμένο, ομοιογενές, να αερίζεται και να στραγγίζει καλά

  1. εδαφική κομπόστα: έχει σχετικά υψηλή περιεκτικότητα σε οργανική ουσία και κατασκευάζεται με την ανάμιξη παρθένου χώματος και κοπριάς (αποφεύγεται η κόπρος πτηνών και αιγοπροβάτων) σε αναλογία 2/1, αφού ακολουθηθεί ορισμένη διαδικασία και κάτω από καθορισμένες συνθήκες. Για την κατασκευή της κομπόστας το έδαφος και η κοπριά τοποθετούνται σε αλλεπάλληλα στρώματα και σχηματίζουν σωρό, ύψους και πλάτους όχι πάνω από 1,2-1,5 μέτρα. Κάθε φορά που τοποθετείται το στρώμα της κοπριάς πρέπει να πιέζεται και επίσης να διαβρέχεται καλά, για να επιταχυνθεί η αποσύνθεση του άχυρου και της κοπριάς. Η κορυφή του σορού πρέπει να έχει μικρό βαθούλωμα για να μαζεύει νερό όταν χρειάζεται να διαβρέχεται ο σορός. Όταν προχωρήσει η αποσύνθεση της κοπριάς ακολουθεί ανακάτωμα των υλικών. Η κομπόστα θα είναι έτοιμη για χρήση μετά από ένα χρόνο, αν και η ποιότητα βελτιώνεται αν παραμείνει ακόμα ένα χρονικό διάστημα. Όταν ο σωρός της κομπόστας ετοιμαστεί το φθινόπωρο για να χρησιμοποιηθεί την επόμενη άνοιξη, τότε θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί κοπριά που βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο αποσύνθεσης και όχι φρέσκια και αχυρώδης. Στη θέση της κοπριάς μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλα οργανικά υλικά όπως το άχυρο, οι σπάδικές του καλαμποκιού και γενιά όλα τα οργανικά φυτικά υπολείμματα. Η δημιουργία κομπόστας αποτελεί και μια καλή μέθοδο για την αξιοποίηση των ξερών στελεχών λαχανικών που τελείωσε η καλλιεργητική τους περίοδος.  Στην περίπτωση αυτή συνίσταται να γίνει πρώτα μερική αποσύνθεση των υλικών χωριστά για ένα χρόνο πριν χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή κομπόστας. Αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι πως τελικά η χρήση «σπιτικής κομπόστας» για την καλλιέργεια σπορόφυτων είναι αρκετά ριψοκίνδυνη, καθώς λόγο της διαδικασίας αποσύνθεσης επιβιώνουν σαπροβιοτικοί μικροοργανισμοί οι οποίοι είναι επιβλαβείς για τα νεαρά φυτά. Είναι προτιμότερο η κομπόστα να χρησιμοποιηθεί στην μετέπιπτα καλλιέργεια παρά στην παραγωγή σπορόφυτων, με την προϋπόθεση και πάλη πως έχει παραμείνει για αρκετό χρονικό διάστημα προκειμένου να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία αποσύνθεσης. Η κομπόστα η οποία πωλείτε συσκευασμένη βέβαια είναι απαλλαγμένη από παθογόνους, αλλά έχει ένα κόστος.
  2. Μίγμα εδάφους-τύρφης-άμμου: το έδαφος, η τύρφη και η άμμος προσφέρουν στο μίγμα θρεπτικά στοιχεία οργανική ουσία και υφή που εξασφαλίζει καλό αερισμό. Το μίγμα αυτό με την προσθήκη περλίτη, αποτελεί το πιο διαδομένο υπόστρωμα για την καλλιέργεια σπορόφυτων.
  3. Συνθετικά μίγματα: Είναι τα μίγματα διαφόρων υλικών(τεχνικός παρασκευασμένων) χωρίς όμως έδαφος π.χ. μίγμα τύρφης και βερμικουλίτη ή τύρφης και περλίτη. Πολύ συχνά έδαφος η εδαφικά μίγματα αναμειγνύονται με υλικά που παράγονται με τεχνητή επεξεργασία .

Συνθήκες και περιποιήσεις στα σπορεία

Φως. Κύριος και βασικός παράγοντας για την ανάπτυξη των σπορόφυτων και γενικά όλων των φυτικών ειδών.

Θερμοκρασία: Αν η θερμοκρασία στο σπορείο ανέβει πιο ψηλά από την άριστη, ιδίως όταν επικρατεί φτωχός φωτισμός τότε τα φυτά επιμηκύνονται και γίνονται αδύνατα. Αν επικρατούν πιο

χαμηλές θερμοκρασίες από την άριστη, τότε μειώνεται η βλάστηση με αποτέλεσμα την καθυστέρηση της ανάπτυξης των φυτών.

Υγρασία: Μια μέση τιμή μπορεί να θεωρηθεί το επίπεδο του 60-75% σχετική υγρασία.

Διοξείδιο του άνθρακα: η ανανέωση του αέρα του σπορείου είναι αναγκαία για τον εφοδιασμό των φυτών με διοξείδιο του άνθρακα

Εξαερισμός: Εκτός από τη ρύθμιση της θερμοκρασίας ο εξαερισμός των σπορείων συμβάλει και στη ρύθμιση της υγρασίας της ατμόσφαιρας των σπορείων και πιο συγκεκριμένα βοηθάει στη μείωση της υγρασίας που πολλές φορές ξεπερνά το άριστο επίπεδο για κάθε λαχανικό. Είναι γνωστό ότι όταν επικρατεί υψηλή υγρασία, ο κίνδυνος προσβολής από ασθένειες είναι μεγαλύτερος

Πότισμα: γίνεται μόνο όταν τα φυτά χρειάζονται νερό και κατά το πότισμα πρέπει να διαβρέχεται καλά όλο το υπόστρωμα. Συχνά παρατηρείται το λάθος να ποτίζονται τα φυτά περισσότερο απ’ όσο απαιτείται με αποτέλεσμα την παραγωγή υδαρών και  μαλακών φυτών με περιορισμένο ριζικό σύστημα. Όσο η θερμοκρασία είναι χαμηλή και το φώς  είναι λίγο τόσο και οι ανάγκες των φυτών σε νερό είναι περιορισμένες. Το πότισμα είναι καλύτερο να γίνεται το πρωί ώστε να μεσολαβούν αρκετές ώρες για να στεγνώσουν τα φύλλα και η επιφάνεια του υποστρώματος πριν έρθει η νύχτα με τις χαμηλές θερμοκρασίες. Ο πιο συνηθισμένος τρόπος ποτίσματος είναι ο κατεονιμσός- ψέκασμα.

Πρακτικά βήματα

 Δεν θάβουμε ποτέ τους σπόρους και πολύ δε περισσότερο δεν συμπιέζουμε το χώμα από πάνω τους, παρά μόνο πασπαλίζουμε λίγο χώμα από πάνω τους αφού τους εναποθέσουμε πάνω στο υπόστρωμα.

Σε περίπτωση που οι σπόροι δεν βλαστήσουν, δεν επαναλαμβάνουμε τη σπορά στο ίδιο χώμα, εκτός και αν απολυμανθεί ( με καυτό νερό), ούτε στην ίδια γλάσταρα (εκτός και παλί αν απολυμανθεί) προτιμώντας ως καλύτερη λύση τα νέα υλικά.

Το ρόλο «θερμοκηπίου» για μικρούς καλλιεργητές και οικιακούς λαχανόκηπους μπορεί να παίξει με αρκετά καλά αποτελέσματα το δωμάτιο ενός σπιτιού στο οποίο θα βάλουμε τις σπαρμένες γλάστρες μας. Πρέπει βέβαια να φροντίζουμε να βγάζουμε τις γλάστρες έξω το πρωί ιδιαίτερα τις ηλιόλουστες μέρες και τις μέρες με υψηλή θερμοκρασία.

Δεν φυτεύουμε ποτέ τα σπορόφυτα απευθείας από το σπορείο στον αγρό. Η φύτευση των καλοκαιρινών λαχανικών θα γίνει από 15 Απρίλη μέχρι 10 Μάιου το αργότερο, με πρώτα τα κολοκύθια και τα αγγούρια. Αυτό σημαίνει πως ένα διάστημα μιας εβδομάδας τουλάχιστον πριν τη μεταφύτευση τα σπορόφυτα πρέπει να έχουν βγει από το θερμοκήπιο και για λόγους σκληραγώγησης.

Μια σειρά σπόρων που φυτεύονται απευθείας στο λαχανόκηπο και δεν μεταφυτεύονται, απαιτούν ολιγόωρη ενυδάτωση (τους τοποθετούμε σε δοχείο με νερό για 1-2 ώρες) πριν φυτευτούν (φασόλια, κουκιά, μπιζέλια)

Στο παντζάρι, που και αυτό φυτεύεται απευθείας στο λαχανόκηπο, τρίβουμε τους σπόρους προκειμένου να φύγει το φελλώδες περίβλημα που αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα φύτρωσης.

Λαχανικά που φυτεύουμε μέσα στο Φεβρουάριο, το αργότερο μέχρι τις αρχές Μάρτη: κρεμμύδι και για κεφάλι και για φρέσκο κρεμμυδάκι, πατάτες, μαρούλια και καρότα, παντζάρια, κουκιά, μπιζέλια, σπανάκι (με απευθείας σπορά στον αγρό).

Σπορόφυτα που φυτεύονται το Φλεβάρη είναι όλα τα καλοκαιρινά λαχανικά. Μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου πρέπει να έχει γίνει η σπορά τις τομάτας, του αγγουριού, του πεπονιού, του καρπουζιού και των κολοκυθιών και μέχρι τα τέλη του μήνα η σπορά της πιπεριάς και της μελιτζάνας. Ιδιαίτερα όταν διαχειριζόμαστε παραδοσιακές ποικιλίες δεν πρέπει ποτέ να σπέρνουμε όλο το σπόρο που διαθέτουμε γιατί υπάρχει πάντα περίπτωση για διάφορους λόγους να μην φυτρώσει (προσβολή από παθογόνα, κακή ποιότητα χώματος κ.τ.λ.) με αποτέλεσμα να χάσουμε την ποικιλία που διαθέτουμε σε μια εποχή που η διατήρηση των παραδοσιακών ποικιλιών αποτελεί μια τεράστια ευθύνη με πολιτικές προεκτάσεις.

Από τη σπορά της τομάτας μέχρι και να ωριμάσουν και οι πρώτοι καρποί του φυτού μεσολαβούν περίπου 4-5 μήνες ανάλογα και με τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες. Αυτό σημαίνει πως οι τομάτες που θα σπείρουμε το Φλεβάρη αναμένεται να μας δώσουν τους πρώτους τους καρπούς τέλος Ιουνίου με αρχές Ιουλίου. Αν επιδιώκουμε πιο πρώιμη παραγωγή, η σπορά πρέπει να γίνει πιο νωρίς, με δεδομένο βέβαια, πως για πιο πρώιμη παραγωγή μετά τη φύτευση θα αναγκαστούμε να σκεπάσουμε τα φυτά στον αγρό, γιατί ακόμη οι συνθήκες δε θα είναι οι άριστες.

Το επόμενο σεμινάριο θα ασχοληθεί με την προετοιμασία του αγρού για τη φύτευση των σπορόφυτων

Advertisements